Tabela odporności chemicznej: co zmienia wygląd blatu

Przy doborze blatów laboratoryjnych pracownia prosi zwykle o tabelę odporności chemicznej, w której przy każdej substancji stoi ocena każdego blatu. Omawiane zestawienie obejmuje 80 substancji i 5 płyt blatowych, od żywicy epoksydowej po polipropylen (data badań nieznana). Każdą płytę wyprodukował jeden producent, więc reprezentuje ona swój materiał tylko w jednym egzemplarzu. Najsilniej działają mocne kwasy: stężony kwas azotowy i kwas chromowy 40% zostawiają odbarwienie aż na 3 z czterech płyt, które mają oceny. Skala mówi jednak tylko o barwie powierzchni, a nie o tym, czy substancja niszczy powierzchnię.

Ile odczynników zmienia wygląd każdej płyty?#

Każda z czterech płyt z ocenami zmienia wygląd przy innej liczbie odczynników, a polipropylen nie ma żadnej oceny. Na wykresie każda płyta ma 80 komórek: oceny ze skali, korekty „nie stosować” i komórki wstrzymane.

• Brak efektu
• Lekkie odbarwienie
• Odbarwienie
• Nie stosować
• wstrzymana

Żywica epoksydowan = 8074

Konglomerat kwarcowo-granitowyn = 805812

Żywica fenolowan = 8073

Ceramika monolitycznan = 8079

Polipropylenn = 8080

Źródło: Tabela odporności chemicznej blatów, redakcja RenggliPobierz CSVPobierz PNG

Pokaż dane

Kategoria	Brak efektu	Lekkie odbarwienie	Odbarwienie	Nie stosować	wstrzymana	n
Żywica epoksydowa	74	3	3			80
Konglomerat kwarcowo-granitowy	58	12	6	3	1	80
Żywica fenolowa	73	2	5			80
Ceramika monolityczna	79			1		80
Polipropylen					80	80

Ten sam wykres jako obraz. Dane: Durcon Company of Poland Sp. z o.o., na warunkach źródła; Renggli nie udziela na nie licencji.

Konglomerat kwarcowo-granitowy zmienia wygląd przy 18 z 80 odczynników. Wśród nich są barwniki do preparatów (eozyna, fiolet krystaliczny, obie fuksyny), mocne kwasy i rozpuszczalniki chlorowane. Przy trzech odczynnikach redakcja zbioru bazowego wpisała tej płycie zalecenie w miejscu oceny; te korekty opisuje sekcja o niszczeniu. Ocena przy 2-butanonie jest wstrzymana, bo w tabeli Renggli przepisano ją błędnie (przypis w podpisie pełnej tabeli).

Żywica epoksydowa zmienia wygląd przy 6 z 80 odczynników, wyłącznie przy mocnych kwasach i furfuralu. Przy części z nich tabela ma przypis o trawieniu powierzchni, opisany w sekcji o niszczeniu.

Żywica fenolowa zmienia wygląd przy 7 z 80 odczynników: przy trzech barwnikach, jodzie krystalicznym i trzech mocnych kwasach. Przy kwasie siarkowym 96% płyta fenolowa z tej tabeli nie ma zmiany na skali, ale przypis zaznacza, że to wynik jednej płyty. Przypis porównuje ją z nowszym wydaniem tabeli źródłowej, które dla tej samej płyty podaje słabszy wynik, i z inną płytą fenolową z tego samego testu. Przypis zbioru: Wynik jednej płyty z testu źródłowego: nowsze wydanie tabeli podaje dla tej płyty „Lekkie odbarwienie”, a inna płyta z tego materiału miała w tym samym teście „Odbarwienie”.

Ceramika monolityczna nie zmienia wyglądu na skali przy żadnym z 80 odczynników, z jednym wyjątkiem: zaleceniem redakcji przy mocnym kwasie, które opisuje sekcja o niszczeniu.

Dla polipropylenu tabela nie podaje liczby odczynników zmieniających wygląd. Wszystkie 80 komórek tej kolumny są wstrzymane, bo kolumny nie ma w tabeli źródłowej i nie wiadomo, skąd pochodzą jej oceny.

Które odczynniki zmieniają wygląd kilku płyt naraz?#

Przy 19 z 80 odczynników wygląd zmienia co najmniej jedna płyta, ale żaden odczynnik nie zmienia wyglądu wszystkich czterech płyt z ocenami.

Największa grupa to odczynniki, przy których zmianę ma tylko jedna płyta: 9 z 19. Za każdym razem jest to konglomerat, a odczynniki to siedem barwników i dwa rozpuszczalniki chlorowane.

Dwie płyty zmieniają wygląd przy 8 odczynnikach, a trzy przy 2. Te dwa odczynniki, przy których zmianę mają trzy płyty, to stężony kwas azotowy i kwas chromowy 40%. Przy obu tych kwasach zmianę mają obie żywice i konglomerat.

Czy tabela odporności chemicznej mówi, co niszczy powierzchnię?#

Wprost nie mówi: skala opisuje tylko zmianę wyglądu powierzchni po teście, którego temperatura, metoda i data są nieznane. O niszczeniu tabela mówi w dwóch miejscach, które nie są wynikami testu: w korektach redakcji i w przypisach o trawieniu.

Korekt „nie stosować” jest 4: 3 na konglomeracie kwarcowo-granitowym i jedna na ceramice monolitycznej. Korekta to zalecenie redakcji zbioru bazowego wpisane w miejscu oceny, gdy test źródłowy i inne źródła mówią co innego.

Źródła przypisów przy tych korektach są jeszcze w opracowaniu, dlatego tekst ich nie przytacza, a tabela niżej pomija te wiersze. Kwas fluorowodorowy przy wszystkich płytach i jego przechowywanie opisuje osobny tekst o kwasie fluorowodorowym i blatach. Zalecenia BHP uczelni wskazują ten sam kierunek: wytyczne Uniwersytetu Wisconsin-Madison (otwiera się w nowej karcie) zalecają przechowywać kwas fluorowodorowy osobno między innymi od szkła i ceramiki.

Przy żywicy epoksydowej 3 oceny ze zmianą wyglądu mają przypis o trawieniu: przy chromiance, stężonym kwasie azotowym i kwasie siarkowym 96%. Przypis zbioru: Źródło nie definiuje stopni skali, a przy tym odczynniku niezależne tabele wskazują trawienie powierzchni.

Jak czytać oceny i statusy w tabeli?#

Ocena w tabeli to jeden z trzech stopni skali: „Brak efektu”, „Lekkie odbarwienie” albo „Odbarwienie”. Źródło nie definiuje tych stopni, więc „Brak efektu” znaczy tylko tyle, że po teście nie odnotowano zmiany wyglądu.

Temperatura, metoda i data testu są nieznane. Stężenie podaje nazwa odczynnika, a przy części barwników i soli źródło go nie podaje, co tabela zaznacza dopiskiem „stężenie nieznane”. Każda kolumna to jedna płyta jednego producenta z tabeli źródłowej, a nie cały materiał.

Poza ocenami tabela ma dwa rodzaje komórek, które nie są wynikiem testu:

• Nie stosować: korekta redakcji zbioru bazowego, czyli zalecenie w miejscu wyniku testu; przy każdej stoi przypis z powodem.
• wstrzymana: ocena czeka na weryfikację albo nie wiadomo, skąd pochodzi; tekst jej nie podaje, a tabela pokazuje tylko etykietę statusu.

Pełna tabela odczynników i płyt#

Poniżej odczynniki w kolejności zbioru, z oceną każdej płyty, która ma oceny; przypisy zbioru stoją w podpisie tabeli. Tabela pomija sześć z 80 wierszy, których źródła przypisów są jeszcze w opracowaniu; ich nazwy podaje podpis. Kolumny polipropylenu tabela nie powtarza, bo wszystkie jej komórki są wstrzymane.

Co z tego wynika przy doborze blatu?#

Tabela odporności chemicznej pomaga zawęzić wybór płyty, ale decyzję o blacie pracownia opiera na danych producenta płyty dla swoich odczynników.

1. Spisz odczynniki stanowiska

   Z nazwą, stężeniem i informacją, jak długo rozlany odczynnik może zostać na blacie.

2. Sprawdź ocenę każdej płyty przy każdym odczynniku

   Ocena inna niż „Brak efektu” albo komórka wstrzymana wymaga decyzji pracowni. Przy konglomeracie i ceramice trzeba też uwzględnić korekty „nie stosować”.

3. Zapisz wymóg w opisie przedmiotu zamówienia

   Na przykład: „Blat roboczy: brak widocznej zmiany barwy powierzchni po kontakcie z eozyną, fioletem krystalicznym i fuksyną zasadową według tabeli odporności chemicznej producenta; tabela dołączona do oferty”. Jak taki wymóg zgrać z punktacją ofert, opisuje tekst o kryteriach oceny ofert na meble laboratoryjne.

4. Poproś producenta płyty o dane, których tabela nie ma

   Trawienie, twardość, długi kontakt, temperatura pracy i inne stężenia: tu wymóg opiera się na badaniach producenta płyty w tych warunkach.

Metoda i dane#

Ten tekst opiera się na wycinku ze zbioru bazowego chemical-resistance w wersji 2026-09-24. Wycinek obejmuje całą tabelę odporności chemicznej blatów: 400 komórek, czyli 80 odczynników dla każdej z 5 płyt. Jednostką wycinka jest komórka, czyli para płyta i odczynnik; tekst wyżej liczy odczynniki, bo każda płyta ma ich tyle samo.

Zmiana wyglądu to ocena „Lekkie odbarwienie” albo „Odbarwienie”. Korekty redakcji i komórki wstrzymane liczone są osobno, a przypis o trawieniu to przypis zbioru, który wprost wskazuje trawienie powierzchni. Wycinek ma 315 ocen ze skali, 4 korekty i 81 komórek wstrzymanych. Wszystkie liczby to liczebności na 80 odczynników każdej płyty, bez udziałów i przedziałów, bo lista jest zamknięta: to cała tabela, a nie próba.